انجمنی

قسمت پنجم از نهضت ملی در کازرون

مصاحبه با مهندس رجبعلی طاهری

---

اولین سالروز قیام 30 تیر:

اولین سالروز قیام 30 تیر 1330 در حالی برگزار میx1fشد که بین بسیاری از رجال مذهبی و ملی و سیاسیون که از رهبران نهضت ملی بودند اندک اختلافاتی مشاهده میx1fگردید.

این اختلافات علیx1fالظاهر بیشتر مربوط به سلایق مختلف بود، ولی علیx1fرغم همه این اختلافات، همچنان همه در کنار هم بودند.

مردم شادمان از پیروزی سال قبل، به یکدیگر خبر میx1fدادند تا برای برگزاری اولین سالروز قیام ملت ایران و پیروزیx1fشان جشن بگیرند.

ما نیز در حزب مردم ایران و دوستانx1fمان در حزب ایران فعالانه در تکاپو بودیم تا اولین جشن سالروز پیروزی و یک سال مقاومت ملی را به بهترین وجه و باشکوه برگزار نماییم.

از جمله کارهایی که میx1fکردیم این بود که تراکتx1fها، بروشورها و اتیکتx1fها و نشریات حزب مردم ایران و حزب ایران و یا بیانیهx1fهای دکتر مصدق و آیتx1fا... کاشانی و سایر رجال نهضت را چاپ کرده و در میان مردم توزیع میx1fنمودیم. یا در بازار با همکاری کسبه و بازاریان (یا بهتر است بگویم آنx1fها به کمک ما چون بازاریان کازرون همیشه خودشان پیشتازتر از احزاب و گروهx1fها و جریانات حرکت میx1fکردند) به آذینx1fبندی بازار و معابر مشغول شدیم.

روز 30 تیر سال 1331، به واقع تکراری بود بر قیام پرشکوه و عظیم 30 تیر 1330. همه مردم از گوشه گوشه شهر حرکت کردند و در میدان خیرات مجتمع شدند تا اولین سالروز پیروزی و مقاومت خویش را جشن بگیرند.

دسته دسته مردم از کوچه بازارها رد میx1fشدند، در حالی که شعارهایی در حمایت از نهضت ملی، مصدق و قیام پرشکوه و پیروزمند سال قبل خود میx1fدادند.

شیرینی و شربت پخش میx1fکردند و یکسال مقاومت و ایستادگی خود را در برابر استبداد و استعمار را نه تنها به یکدیگر تبریک میx1fگفتند که یکدیگر را به مقاومت بیشتر دعوت میx1fنمودند.

مردم در میدان خیرات جمع شده و تنی چند نیز از سوی حزب ایران و حزب مردم ایران در آن جا سخنرانی کردند. یکی از کسانی که در آن روز سخنرانی آتشینی نمود، برادرم دکتر محمدحسین طاهری، از اعضای حزب مردم ایران در شیراز بود.

سخنرانان توطئهx1fهای دشمنان را متذکر شده و مردم را به ایستادگی و دفاع از دولت مردمی دکتر مصدق فرامیx1fخواندند.

این مراسم نیز به سرعت به شهرهای مختلف مخابره شد.

دومین سالروز قیام سی تیر:

هر چه زمان بیشتر میx1fگذشت، بین رجال و رهبران نهضت ملی اختلافات بیشتر میx1fشد.

در حالی که به دومین سالروز قیام سی تیر نزدیک میx1fشدیم، دامنه این اختلافات هم گستردهx1fتر میx1fگشت و بیشتر به میان مردم رسوخ نموده و ظهور و بروز پیدا میx1fکرد.

دیگر نه تنها در تهران و شهرهای بزرگ که در شهرهای کوچک نیز مردم این اختلافات را مشاهده نموده و میx1fدانستند که اوضاع به شدت در حال خراب شدن است. هرچند هنوز بین صفوف ملت فاصله ایجاد نشده بود و به محض شنیدن خبری مبنی بر در معرض خطر قرار گرفتن دولت، یا درخواست مصدق نسبت به یاری مردم، مردم به سرعت و باشکوه در صحنه ظاهر شده و اعلام حمایت خود را از دولت نشان میx1fدادند.

حرکت مصدق مبنی بر اخراج اشرف پهلوی و بعضی از کسانی که در امور داخلی از سوی شاه دخالت میx1fکردند باعث شده بود که سلطنتx1fطلبان سخت در فکر سقوط مصدق و ملیون باشند. اما حرکتx1fهای مردمی در حمایت از مصدق، شاه را بیشتر در ترس و هراسِ تنهایی فرومیx1fبرد.

30 تیر 1332 نزدیک میx1fشد و همه مردم و رجال سیاسی مذهبی خود را برای جشن دومین سالروز نهضت ملت ایران آماده میx1fکردند.

اختلافات در این ایام اندکی کمx1fرنگ شد و همه و همه دست در دست هم، شهر را آماده پذیرایی و جشن کردند.

بازار مثل همیشه، پیشروتر از همه اقشار بود. اول از همه بازار آذین بسته شد.

30 تیر 1332، مردم دسته دسته همچون سال گذشته به سوی میدان خیرات آمدند. بازاریx1fها نیز از درون بازار حرکت میx1fکردند.

در میدان خیرات تجمع بزرگی برپا شد که شعارشان در حمایت از دولت مردمی دکتر محمد مصدق بود.

راهپیمایی و تجمع آن سال هر چند در همه کشور و به خصوص در تهران، کمتر از سال قبل شده بود، اما مردم کازرون نه تنها کمتر از سال قبل که حتی میx1fتوان گفت بیش از سال قبل در مراسم سالروز قیام 30 تیر شرکت کردند.

انجمنی...

قسمت چهارم از نهضت ملی در کازرون

مصاحبه با مهندس رجبعلی طاهری

چاپ شده در هفته نامه شهرسبز

---

پیشگفتار:

در مورد شخصیت مهندس رجبعلی طاهری که عدهx1fای خواستند معرفی شود، باید بگویم که همین خاطرات به نوعی بازگو کننده شخصیت ایشان است. اما باز به صورت اختصار گوشهx1fای از زندگیx1fنامه ایشان را برایx1fتان میx1fآوریم.

مهندس رجبعلی طاهری متولد 1315ه.ش در کازرون است. ایشان با شروع نهضت ملی در آغازین حرکتx1fهایی در این راستا در شیراز و کازرون به عنوان یک فعال سیاسی، فعالیتx1fهای سیاسیx1fاش را از نوجوانی با عضویت در حزب ایران و حزب مردم ایران آغاز کرد. پس از سقوط دولت مصدق به دلیل فعالیتx1fهای سیاسی و حمایت از دولت مصدق چندین بار دستگیر شد. در اواخر دهه30 وارد دانشگاه تهران شد و در رشته راهx1fسازی مشغول تحصیل شد.

با آغاز نهضت امام خمینی در دهه چهل به عنوان یک مبارز وارد عرصه جهاد شد و اولین جرقهx1fهای نهضت اسلامی را با کمک شهید دانشجو و مرحوم غلامرضا باقریx1fنژاد در انجمن امور دینی کازرون زدند.

در ادامه با تشکیل شرکت عتیق تحت همین عنوان، سازمان مجاهدین اسلام را پایه گذاشت.

در اوایل دهه پنجاه با لو رفتن سازمان توسط ساواک ایشان دستگیر و سازمان به عنوان گروه مهندس طاهری معرفی شد.

پس از انقلاب ایشان به عنوان اولین نماینده مردم شهرستان کازرون وارد مجلس شورای اسلامی شدند. ایشان همچنین موسس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی استان فارس هم بودند.

مهندس طاهری هم اکنون مدیرمسئول و سردبیر فصلنامه انتظار هستند.

***

از اولین روزهای پس از 30 تیر 1330 توطئه های داخلی و خارجی علیه دولت مردمی مصدق شروع شد. در این بین، حزب توده و سلطنتx1fطلبان بیشترین حملات را علیه مصدق انجام میx1fدادند.

فشارهای خارجی که بیشتر از سوی انگلیس و در مقام بعدی شوروی علیه مصدق، بیشتر شده بود. انگار همه و همه دست در دست نهاده بودند تا ملت را سرکوب کنند.

عدهx1fای نفوذی و از خودبیگانه نیز دور مصدق و کاشانی را گرفته بودند تا این دو، یا به طور واقعیx1fتر و بهتر مذهب را علیه ملت و ملت را علیه مذهب و مذهبیون و ملیون را در مقابل یکدیگر قرار دهند. البته قابل ذکر است که در اکثر نقاط کشور و از جمله کازرون این اختلافات وجود نداشت و همه یک ید واحد بودند یعنی بحث، بحث ملی بود و اصلاً ملی بودن را جزیی از مذهب خود میx1fدانستند. این اختلافات بیشتر در تهران و بین سران نهضت بود تا بین مردم و شهرهای کوچک.

حمایتx1fهای مردمی:

در پی حملات و سنگx1fاندازیx1fهای مخالفین و دشمنان ملت، مصدق در هر مورد بلافاصله برای حل آن مسئله و بحران، دست به دامان ملت میx1fشد و از ملت میx1fخواست تا وارد عمل شوند. مردم سراسر کشور هم که دولت و دولتمردان را از خود میx1fدانستند و این که حفظ این دولت را حفظ شرافت و عزت و غیرت و همیت و ملیت خود تلقی میx1fکردند سریعاً وارد عرصه شده و خیابانx1fها مملو از جمعیتی میx1fشد که در حمایت از مصدق شعار میx1fدادند. دقیقاً مثل حضور مردم در راهپیماییx1fهایی مثل راهپیمایی روز 22 بهمن یا روز قدس، در ایام بعد از پیروزی انقلاب اسلامی. البته مردم کازرون، از جمله شهرهایی بودند که جلوتر و پیشتازتر از سایر شهرها حرکت میx1fکردند. کسبه و بازاریان بلافاصله مغازهx1fهای خود را تعطیل میx1fکردند و مردم هم از وسط بازار شروع به حرکت میx1fنمودند. از هر سوی بازار (از هر ورودی) حرکتx1fهای مردمی شروع میx1fشد و به سوی میدان خیرات( شهدای فعلی) میx1fآمدند.

در میدان خیرات تجمع مردمی برگزار میx1fشد و یکی دو نفر همیشه از سوی حزب ایران یا مردم ایران در توجیه عملکرد و تشریح صحبتx1fها و عملکرد و چرایی آن سخنرانی میx1fکردند.

عدهx1fای هم به پست و تلگراف رفته و حرکتx1fهای خودجوش مردمی در حمایت از مصدق را به تهران مخابره میx1fکردند.

این عوامل باعث شد تا دشمنان ملت، سریعاً عقب نشسته و به خواستx1fهای مصدق تن در دهند.

وضعیت اقتصادی در دوران مصدق:

مصدق توانسته بود اقتصاد ایران را بهبود بخشیده و اقتصادی محرک و سالم را به نمایش بگذارد. چیزی که با گذشت بیش از نیم قرن از آن دوران، دیگر ایران اقتصادی را به آن بالندگی به چشم خود ندیده است.

آن ایام من در مغازه پدرم در بازار کازرون مشغول بودم و به عینه شاهد که علیx1fرغم آن همه تحریم خارجی و احتکار داخلی، بازار رونق خوبی داشت و کسب و کار بسیار عالی بود. قدرت خرید مردم روز به روز بالاتر میx1fرفت و همه مردم از وضعیت اقتصادی راضی. زیرا که به چشم خود میx1fدیدند و احساس میx1fکردند و شاید بتوان گفت این وضعیت اقتصادی خوب، دلیلی بر حمایتx1fهای مردمی از دولت مصدق بود.

در آن زمان، حتی آشغالx1fهای ما هم صادر میx1fشد. به عنوان مثال در آن ایام شرکتی ایرانی بود که پوست انار میx1fخرید و عدهx1fای از همان شرکت مامور، که در شهرها و دهات پوست انار بخرند و آن را به شرکتx1fهای رنگx1fسازی آلمانی میx1fفروختند.

شرکت آلمانی از این پوست انارها برای ساخت رنگ استفاده میx1fکرد. این هم یک نوع اشتغالx1fزایی بود و هم درآمد. در آن زمان به یاد دارم که در این کازرون خودمان حتی فضلهx1fهای سگ و گربه را هم جمع میx1fکردند و به افرادی که مامور خرید آنx1fها بودند و میx1fفروختند و آن شرکتx1fها هم آنx1fها را صادر میx1fکردند.

عدهx1fای بسیار از همین طریق ارتزاق میx1fنمودند. یک ممر درآمدی هم بود برای دولت.

بهتر وضعیت اقتصادی آن است که واردات و صادرات با هم به تعادل برسند و در واقع در آن زمان صادرات و واردات با هم برابر شده یعنی بهترین حالت در اقتصاد یک مملکت.

انجمنی...